Zwiedzanie miasta

  • 4 sierpnia 2008

Kościół Św. Trójcy

 Najpiękniejszym zabytkiem Kobyłki jest barokowy kościół parafialny pw. Świętej Trójcy. Kobyłka była ulubionym miejscem pobytu Marcina Załuskiego i to właśnie on postanowił wznieść i ufundować przepiękną świątynię nazywaną "Perłą baroku na Mazowszu".

PERŁA BAROKUBudowa kościoła rozpoczęła się w 1740 roku. Został on zaprojektowany w stylu późnego baroku przez włoskiego architekta Guido Antonio Longhi, który jednak nie dokończył swojego dzieła wyjeżdżając wcześniej do Wenecji. Budowę świątyni kontynuował znany architekt warszawski Jakub Fontana kończąc ją w pierwotnej formie w 1763 roku. W wyniku kilku renowacji i przebudów wygląd kościoła ulegał pewnym zmianom. Najistotniejszym było skasowanie piętrowych pomieszczeń klasztornych nad bocznymi nawami.

Obecnie jest to murowana, bazylikowa, trójnawowa świątynia zbudowana na planie prostokąta, z dwiema wieżami przy elewacji północnej oraz tablicą inskrypcyjną nad wejściem. Tablica informuje o roku jej ufundowania, fundatorze i celu wzniesienia świątyni.

Fasada południowa mieści Kaplicę Ukrzyżowania oraz wejście do podziemi kościelnych. Wnętrze świątyni składa się z nawy głównej, dwóch naw bocznych, kruchty, chóru, tzw. chóru zakonnego i dwóch kaplic. Nawy boczne są dłuższe i niższe, nawa główna krótsza trójprzęsłowa zamknięta jest półkolistym prezbiterium, za którym znajduje się zakrystia i skarbczyk. Ołtarz główny zdobią złociste figury aniołów wykonane techniką snycerską. Umieszczone po bokach chóry zakonne i chrzcielnice posiadają dekoracje rokokowe.

PERŁA bAROKUCałe wnętrze kościoła pokryte jest wspaniałymi polichromiami figuralnymi i rysunkami dekoracyjnymi. Piękne malowidła, mimo wielu wojen, przetrwały w bardzo dobrym stanie do naszych czasów.

Architektura kościoła razem z wystrojem wnętrza i elewacji zewnętrznych tworzy przemyślany program ideowy, którego autorem był zapewne biskup Marcin. Fresk na sklepieniu nawy głównej to ilustracja Niebiańskiej Jerozolimy – „przybytku Boga z ludźmi”, która dla wierzących jest uosobieniem szczęścia wiecznego – nawiązanie do Apokalipsy św. Jana.

Nieprzypadkowo Niebiańskiemu Jeruzalem towarzyszy scena pokłonu pasterzy. Widzimy ją patrząc od strony chóru na ścianę absydy prezbiterium. Oba freski namalował mało znany ówcześnie malarz Grzegorz Łodziński. W konsze absydy widnieje Trójca św. a nad nią koncert anielski oraz postacie czterech ewangelistów.

Na sklepieniu nawy głównej widzimy scenę Adoracji Eucharystii z figurami świętych i ojców kościoła. Całość obramowana jest elementami iluzorycznej architektury.

PERŁA BAROKUKościół na zewnątrz i wewnątrz ozdobiono malowidłami na tynku. W 2000 roku na bocznej ścianie elewacji odkryto fragmenty malowideł przedstawiających sceny Męki Pańskiej.

Obok kościoła znajduje się plebania wzniesiona w pierwszych latach XX stulecia. Obecna zbudowana jest w stylu nieistniejącego już dworu biskupa. Po drugiej stronie ulicy znajduje się „wikarówka”.

Panoramy kościoła

 

Zabytkowa nekropolia

Cmentarz w Kobyłce przy ul. ks. Marmo liczy sobie przeszło 200 lat. Jest wyjątkowo pełną kroniką historii, zapisaną życiem spoczywających tu osób. Założony został w 1803 r.,ZABYTKOWE NEKROPOLIE  z tego czasu pochodzą najstarsze i najcenniejsze nagrobki.

Tu spoczywają pochowani w zbiorowej mogile uczestnicy Powstania Kościuszkowskiego i tu także znajduje się zbiorowa kwatera z 1920 roku żołnierzy z 47 pułku piechoty kresowej broniących rejonu Kobyłki.

Na tablicach pomników odczytujemy nazwiska wielu osób zasłużonych dla kraju i swojej miejscowości, jak ksiądz Franciszek Marmo, Feliks Montwiłł, pisarz Stanisław Szpotański, komendant obwodu radzymińskiego AK, major Witold Kitkiewicz i inni. Cmentarz bogaty jest także w nagrobki cenne pod względem artystycznym. Do najcenniejszych należą dwie kaplice grobowe: pierwsza murowana, zbudowana w 1837 roku, rodziny Matuszewskich i Pieniążków z ich herbami Topór i Odrowąż umieszczonymi na frontonie; druga pseudoromańska z 1927 roku rodziny Orszaghów, wykonana z głazów granitowych. 

W starej części cmentarza wydzielona jest kwatera dla pochówków prawosławnych z nagrobnymi tablicami pisanymi cyrylicą.

ZABYTKOWE NEKROPOLIEWprost bramy cmentarnej widzimy kaplicę wystawioną przez Wincentego Matuszewskiego w 1837 r. pod wezwaniem św. Filomeny.

Cmentarz był w historii miejscem spoczynku nie tylko dla mieszkańców Kobyłki, ale dla całej parafii, która niegdyś sięgała dwie mile od Warszawy, aż po Klembów.

Decyzją Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z dn. 20.02.1991 r. Cmentarz parafialny w Kobyłce został wpisany do rejestru zabytków. W uzasadnieniu decyzji czytamy: Cmentarz parafialny w Kobyłce posiada wartość historyczną. Został założony w 1803 r. Nagrobki od I połowy XIX w. do I połowy XX w. posiadają wartość zabytkową i artystyczną. Na cmentarzu znajdują się dwie kaplice grobowe : rodziny Matuszewskich i Pieniążków z 1837 r. oraz rodziny Orszaghów z 1927 r. Ogrodzenie i brama główna pochodzą z I pół. XIX w. Ochronie podlegają również groby żołnierzy poległych w 1920 r., groby żołnierzy Armii Krajowej oraz starodrzew”.

 

Historia jeszcze dawniejsza

Parafia Kobyłka datowana jest na początek XIV w., a pierwsza wzmianka w dokumentach pochodzi z 1415 r. Pierwszy kościół, który stał na miejscu obecnej barokowej świątyni zbudowany był z drewna modrzewiowego. W tych czasach to tu zlokalizowany był parafialny  cmentarz otoczony rowem. Groby starego cmentarza nie zachowały się.

W 1794 r. w Kobyłce stoczona została przedostatnia bitwa powstania. Po pięciogodzinnym zaciętym boju pozostało ponad 400 powstańców, których miejscowa ludność pochowała w zbiorowej mogile usypując kurhan na uroczysku zwanym Kąpiel. Władze carskie pod groźbą kary zabraniały opiekować się tym szczególnym miejscem licząc, że pamięć powstania zaniknie w społeczeństwie.

Jednak w 1803 r. nieopodal tego miejsca zlokalizowano nowy cmentarz. Granice cmentarza kilkakrotnie poszerzano. Po raz pierwszy w 1881 r., kiedy włączono w jego granice właśnie uroczysko Kąpiel (obecnie teren cmentarza między ulicami Syrokomli i Słowackiego).

Kolejny raz powiększono cmentarz w 1901 r. 80 tys. łokci gruntu na ten cel przeznaczył właściciel Kobyłki Józef Orszagh.

 

Inne zabytki

* Przy drogach Kobyłki stoi kilka krzyży wyznaczających mogiły żołnierzy poległych w bitwie z wojskami rosyjskimi w 1794 roku. Jeden z nich,  charakterystyczny krzyż na kamiennym cokole, znajduje się przy skrzyżowaniu ulic Radzymińskiej i Kraszewskiej.

* Rynek Kobyłki, położony nieopodal Kościoła, dawne centrum życia osady ma rzadko spotykany kształt trójkąta. Znajdująca się na rynku murowana kapliczka została wzniesiona dla upamiętnienia wojny 1920 roku. Nieopodal kapliczki znajduje się krzyż, a obok niego, na postumencie, kamień z pamiątkową tablicą na której widnieje napis: "POLEGŁYM ZA OJCZYZNĘ MIESZKAŃCY KOBYŁKI".

* Tuż przy stacji kolejowej Ossów zachował się budynek dróżnika torowego w dawnych przekazach zwany "koszarką". Jest on przykładem rządowego budownictwa z połowy XIX wieku.

* Ciekawą formę drewnianego budownictwa początku XIX wieku prezentuje willa Żabusinek przy ul. Załuskiego.

* Budynki przy ul. Wspólnej oraz budynek przy ul. Cichej stanowią obiekty mieszkalne znajdujące się w rejestrze Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków. Budynki te powstały najprawdopodobniej w okresie międzywojennym. Stanowią one cenny element sztuki architektonicznej w Kobyłce.

* Rodzina Trapszów, znanych aktorów teatralnych, zakupiła przy ul. Słowackiego piękną w swych proporcjach murowaną willę "Urocza".

* Na Zalasku mały murowany folwarczek był własnością profesor historii z Uniwersytetu Warszawskiego Marceli Handelsman.


* Park Podworski stanowiący jeden z bardziej interesujących punktów na trasie szlaku, został założony pod koniec XIX w. Znajduje się on na miejscu parku utworzonego niegdyś przez zakon jezuitów,  w powiązaniu z kościołem. W chwili obecnej miejsce to traktowane jest jako założenie parkowe wpisane do rejestru Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków. Na terenie parku zachowanych jest wiele cennych drzew, w tym aleja grabowo - lipowa oraz staw. Park stanowi własność prywatną rodziny Orszaghów.


*Śledząc historię Kobyłki należy wspomnieć o zabytkowych budynkach z dawnych lat, które pozostały jeszcze w pamięci żyjących mieszkańców. Najciekawszy z nich to pałacyk biskupa Załuskiego, wzniesiony w pierwszej połowie XVIII wieku w ogrodzie po zachodniej stronie kościoła. Był to budynek murowany, piętrowy, podpiwniczony. Elewację zdobiło boniowanie narożników i tympanon nad wejściem. Z głównej bryły budynku od strony południowej nieco poza jego obrys wysunięty był ryzalit części wejściowej. Natomiast od strony północnej, także po środku pałacu jednak znacznie bardziej wysunięta, była główna sala ogrodowa z pięcioma szklonymi drzwiami z półkolistymi nad nimi ościeżnicami. Wejście do piwnic znajdowało się na zewnątrz budynku przy ścianie wschodniej. Piętro pałacu miało sale z belkowanymi sufitami. Do ogrzewania pomieszczeń służyły kominki, takie, jakie zachowały się jeszcze w części klasztornej kościoła. Pałacyk został niestety w latach trzydziestych rozebrany "na cegłę".

Innym XVIII wiecznym budynkiem był erem przeznaczony przez biskupa dla pobożnych pielgrzymów. Mieściły się w nim następnie manufaktury starosty Urunga, a w latach dwudziestych naszego stulecia Urząd Gminy i Poczta. Budynek stał na terenie obecnej nowej części Ośrodka Zdrowia. Był to obiekt murowany dwutraktowy z dachem dwuspadowym. Osiem niskich pomieszczeń rozmieszczonych było symetrycznie po dwu stronach sieni ulokowanej pośrodku ściany frontowej. Budynek spłonął w czasie działań wojennych w 1944 roku. Resztki murów dotrwały do lat siedemdziesiątych.

Pośrodku rynku, na widocznym wzniesieniu, stała karczma, obiekt nieodzowny w dawnej gospodarce dworskiej. Budynek murowany w kształcie litery L, którego wschodnie ramię było wozownią, zaś część północna mieściła oberżę i mieszkanie arendarza. Niskie parterowe pomieszczenia nakrywał dwuspadowy dach, kryty słomą. Karczma, której ostatnim dobrze wspominanym dzierżawcą był Józef Traube, egzystowała do lat dwudziestych naszych czasów. Następnie właściciel majątku podarował połowę budynku szkole powszechnej mieszczącej się tu do pożaru w 1950 roku. Spalonego budynku nie odbudowano, przenosząc szkołę do nowego obiektu stojącego do dziś po zachodniej stronie rynku.

 

Tagi (kategorie):